1. Vitale kernen

In 2025 is verder gewerkt aan het versterken van vitale kernen in Horst aan de Maas. Er zijn stappen gezet om de woon- en leefomgeving te verbeteren, met aandacht voor passende woningen en kwalitatief groen in de openbare ruimte. Op sociaal vlak is ingezet op het ondersteunen van lokale initiatieven. Er is gewerkt aan toegankelijkheid en beschikbaarheid van activiteiten en ondersteuning, zodat alle inwoners mee kunnen doen, ongeacht achtergrond of herkomst. Sport-, cultuur- en ontmoetingsvoorzieningen speelden daarin een belangrijke rol om de leefbaarheid en sociale samenhang in de kernen te versterken.

Het Masterplan Wonen is afgerond en de ambitie van 1.000 vergunde woningen is ruim gehaald met 1.115 vergunningen. Daarmee zijn we voor het tweede jaar op rij bouwkoploper van Limburg en staan we 18e landelijk.

Wat hebben we gedaan:

• In 2025 zijn 202 woningvergunningen afgegeven, exclusief grote projecten zoals Möäleveld, D’n Crouwel en Beerendonckerweg, waarvan de procedures nog liepen.
• We hebben de doorstroming bevorderd via zes verhuisvouchers voor ouderen die verhuisden naar een levensloopbestendige sociale huurwoning.
• Het afprijzen van sociale huur voor jongeren tot 23 jaar is door gewijzigde wetgeving per 1-1-2026 niet meer nodig; het aanbod tot de kwaliteitskortingsgrens lijkt voldoende. We blijven dit monitoren in de prestatieafspraken.
• De regionale huisvestingsverordening is afgestemd met Noord-Limburg en wordt per 1 juli 2026 van kracht, met urgentie voor aandachtsgroepen en voorrang voor lokale binding.
• In Meerlo is een plan voor nieuwe woonwagenstandplaatsen uitgewerkt; in Sevenum lopen gesprekken met de omgeving en in Horst wordt een locatievoorstel voorbereid.
• De vergunningprocedures voor flexwoningen zijn complex; we streven naar circa 80 stuks op drie locaties. De vergunning voor 8 woningen in America is onherroepelijk, Horst en Meerlo volgen in 2026.
• De uitvoering van de Wet Goed Verhuurderschap en de Wet Betaalbare Huur is in 2025 geïntegreerd in de reguliere processen.
• In 2025 is gewerkt aan het nieuwe Volkshuisvestingprogramma Horst aan de Maas, als opvolger van het Masterplan Wonen. Dit programma is samen met de inwonerraad en andere stakeholders opgesteld en omvat vier thema’s: woningbouw, betaalbaarheid, wonen en zorg voor ouderen, en ‘voor iedereen een thuis’. Per thema zijn opgaven en de inzet van financiële, juridische en communicatieve instrumenten uitgewerkt. Het programma bevat een Uitvoeringsplan Woningbouw en een planning voor de implementatie van instrumenten. De focus ligt op meer betaalbare woningen, kleinere woningen voor één- en tweepersoonshuishoudens, nultredenwoningen voor ouderen en betere doorstroming. We streven tot 2030 naar gemiddeld 250 vergunningen per jaar, waarvan minimaal 30% sociale huur en 37% betaalbaar. Er wordt gebouwd naar behoefte in alle kernen; kernen met achterstand krijgen voorrang. Voor sommige kernen moeten nog locaties worden vastgesteld. Vanwege de complexiteit vergroten we vanaf 2026 de ambtelijke capaciteit. Het programma sluit aan op de provinciale en regionale volkshuisvestingsplannen die in ontwikkeling zijn.

In 2025 hebben we gewerkt aan wijken die uitnodigen tot bewegen en ontmoeten. Dat is het ‘droombeeld’ van vitale kernen.

Wat hebben we gedaan:

• In het kader van de herstructurering van wijken is in 2025 een onderzoek uitgevoerd naar kansen voor het versterken van de leefbaarheid in de drie wijken van Horst West (Buurtsaam). Op basis van de kansenkaart die uit dit onderzoek naar voren kwam, zijn nieuwe afspraken gemaakt met Wonen Limburg om de samenwerking voor de integrale gebiedsontwikkeling in deze wijken tot 2030 verder voort te zetten.
• In 2025 zijn de inwonerinitiatieven “Van der Horstplein-van Merwijckplein” en “de Hofjes Norbertuswijk” in Horst afgerond. Het van der Horst plein was erg versteend en is getransformeerd naar een groene plek waar inwoners kunnen ontmoeten. We hebben hier ook verharding afgekoppeld waardoor de kans op wateroverlast is afgenomen. Bij de Hofjes zijn grasvelden vergroend en ingericht voor ontmoeten en spelen. Ook hier wordt water opgevangen om overlast te verminderen.
• We hebben het project “Meer Groen in de wijk” ontwikkeld waarbij inwoners gratis een plantenpakket aangeboden krijgen.
• We hebben in twee Horster wijken een “Groene Burendag” georganiseerd. Ontmoeten, saamhorigheid en elkaar helpen staan hierbij centraal.
• In het kader van het nieuwe Volkshuisvestingsprogramma hebben we in 2025 overwogen een subsidie in te zetten voor het levensloopbestendig maken van woningen. Dit zou gaan om een lening met gunstige voorwaarden, gefaciliteerd door het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVN), voor woningaanpassingen zoals trapliften of drempelvrije badkamers. We hebben echter geconstateerd dat deze subsidie beperkt effectief is, omdat er al veel mogelijkheden zijn via de WMO om woningen levensloopbestendig te maken. We zetten in het programma juist in op doorstroming en het toevoegen van nultredenwoningen omdat daar meer effect mee bereikt kan worden.

We hebben ingezet op het versterken en beleefbaar maken van cultuur en erfgoed in Horst aan de Maas. We hebben gewerkt aan een toegankelijk aanbod van cultuur, erfgoed en sport, met goede accommodaties die dit ondersteunen. Ook is extra aandacht besteed aan het verenigingsleven en activiteiten voor jeugd, ouderen en kwetsbare groepen, zodat iedereen kan deelnemen en elkaar kan ontmoeten.

Wat hebben we gedaan?

• We hebben alle gemeentelijke accommodaties geschouwd en dit vertaald naar een Meerjarige Onderhoudsplan (MJOP) en een meerjarig investeringsplan (MIP) voor 2026–2030.
• We onderzochten de exploitatiedruk bij besturen van Multifunctionele Accommodaties (MFA’s) en bieden nu o.a. MJOP-ondersteuning aan niet-gemeentelijke MFA’s.
• We troffen voorbereidingen voor nieuw- en verbouw van o.a. het gemeentehuis, hockeykleedruimten en de Kruisweide; incidentele subsidies zijn verstrekt aan het Brouwershuis en MFA De Zwingel.
• Alle sportvelden zijn gekeurd en voldoen aan de vereisten.
• We hebben een parttime medewerker aangetrokken voor uitvoering van het geactualiseerde accommodatiebeleid.
• Het Uitvoeringsprogramma Cultuur 2030 is vastgesteld, met vier programmalijnen voor de inhoudelijke focus en samenwerking met het culturele veld.
• Het college heeft besloten over de budgetsubsidies voor 2026–2029, waarmee professionele partnerorganisaties waaronder de bibliotheek, het welzijnswerk en andere cultureel-maatschappelijke organisaties structureel worden ondersteund.
• We ontwikkelden samen met erfgoedpartners het erfgoedbeleid (Programma erfgoed), inclusief uitvoeringsagenda tot 2029, en startten o.a. met het afwegingskader religieus erfgoed, digitale ontsluiting van erfgoeddata en borging van erfgoed in het omgevingsplan.

Op basis van de eerste Burgercollectieven-monitor van CollectieveKracht stond Horst aan de Maas in 2025 op plek 1 van meeste burgercollectieven per 100.000 inwoners. Dit onderstreept de enorme betrokkenheid, creativiteit en samenwerkingskracht van onze inwoners. In Horst aan de Maas krijgen initiatieven de ruimte: van wonen tot zorg. De monitor laat zien dat onze gemeente uitblinkt in sociale cohesie, een actieve verenigingscultuur en een gemeente die vertrouwen geeft aan haar inwoners.
Daarnaast hebben we in 2025 vanuit de leidende principes van IN! Horst aan de Maas gericht gewerkt aan een leefomgeving waarin jongeren gezond en veilig kunnen opgroeien. Dit deden we door intensief samen te werken met partners en steeds aan te sluiten bij wat jongeren nodig hebben en belangrijk vinden. Zo hebben we hen beter ondersteund in hun ontwikkeling en welbevinden.

Wat hebben we gedaan?

• De Participatieaanpak Horst aan de Maas is vastgesteld. We gebruiken de participatieaanpak Horst aan de Maas om kwalitatieve participatie weloverwogen in te zetten, vanuit een eenduidige werkwijze. De participatieaanpak biedt een praktische uitwerking (stappenplan) om met verschillende vormen van participatie om te gaan.
• Vanuit de constatering dat er veel verschil zit tussen de manier waarop dorps- en wijkraden hun rol zien en invullen, is een eerste stap gemaakt om de samenwerking te verbeteren door het herinrichten van het algemeen dorpsradenoverleg.
• We hebben mantelzorgers beter kunnen ondersteunen door professionele begeleiding en coaching te bieden aan initiatieven van en voor mantelzorgers. Daarnaast is de ondersteuningsregeling hernieuwd, waardoor overbelaste mantelzorgers tijdelijk extra ondersteuning konden krijgen om de balans tussen draagkracht en draaglast te herstellen. Hiermee hebben we bijgedragen aan het versterken van hun welzijn en het voorkomen van overbelasting.
• Met de inzichten van 184 jongeren hebben we, vanuit hun leefwereld en samen met hen, gewerkt aan oplossingen die de voedselomgeving in Horst aan de Maas gezonder, aantrekkelijker en meer passend bij jongeren maken.
• Samen met jongeren hebben we een alcoholvrij strandfeest (14–16 jaar) in de Kasteelse Bossen ontworpen én uitgevoerd, en daarbij concrete ingrediënten voor georganiseerde vrijetijdsbesteding en ouderbetrokkenheid opgeleverd die helpen een omgeving te creëren waarin alcohol niet de norm is.
• Met een open call riep IN! Horst aan de Maas culturele ontwikkelaars op om de kracht van kunst in te zetten voor meer bewustwording over ouderbetrokkenheid en opvoeding. Aukje van Dijk trok door alle dorpen met haar eettafel, waar inwoners in gesprek gingen over opvoeding, schermtijd en herkenbare momenten, en samen een kleurrijke ‘Eetalage’ creëerden. In het project ‘Het geluk zit in een klein hoekje’ liet Agata Siwek kinderen vertellen, tekenen en knutselen over wat zij fijn of lastig vinden aan opvoeden, wat resulteerde in een speels en ontroerend handboek voor ouders vol kinderlogica en deskundige toelichting.
• In 2025 hebben we de samenwerking met de ervaringsdeskundigen van Stichting Zelfregie voortgezet. Zij zijn inzetbaar voor de ondersteuning van inwoners en sluiten daarnaast structureel aan bij gemeentelijke overleggen, waarbij ze meedenken vanuit ervaringsdeskundig perspectief. Op die manier dragen ze eraan bij dat we zowel op uitvoerings- als beleidsniveau redeneren vanuit de leefwereld van inwoners en wat er nodig is om daar als gemeente zo goed mogelijk op aan te sluiten.
• In 2025 werd vanuit Thuis IN! de samenwerking tussen inwoners(initiatieven) en professionele ondersteuning verder versterkt. Ook de 19 georganiseerde sociale kracht sessies droegen bij aan de versterking van de samenwerking tussen professionals en vrijwilligers(initiatieven).

Vrijwilligers spelen een onmisbare rol in onze vitale kernen.
Hun inzet versterkt de leefbaarheid, sociale samenhang en het lokale verenigingsleven. Dankzij hun inzet blijven onze dorpen actief, betrokken en veerkrachtig. Wij zijn de vrijwilligers van harte dankbaar voor hun grote bijdrage aan onze gemeenschap.

In 2025 hebben we concreet invulling gegeven aan de ambitie om de bereikbaarheid, verkeersveiligheid en leefbaarheid in en tussen de kernen te versterken.

Wat hebben we gedaan:

• De maximumsnelheid op meerdere wegen is verlaagd van 80 naar 60 km/u, waaronder de route tussen Grubbenvorst en Lottum. Deze maatregel draagt bij aan een veiligere verkeersomgeving, met name voor fietsers en andere kwetsbare verkeersdeelnemers. Ook het komend jaar zetten we dit door bij onder andere de herinrichting van de N554.
• De herinrichting van de Schoolstraat heeft geleid tot een veiligere en overzichtelijkere openbare ruimte, waarin meer ruimte is gecreëerd voor groen en actieve mobiliteit.
• Op het gebied van verkeersveiligheid is ingezet op bewustwording en gedragsverandering via diverse snelheids- en gedragscampagnes. Denk hierbij aan campagnes gericht op mobiel telefoongebruik op de fiets en campagnes rondom schoolomgevingen, zoals ‘Wij gaan weer naar school’.
• Er is uitvoering gegeven aan het uitvoeringsprogramma mobiliteit, waarin het verlagen van snelheden en het verbeteren van de inrichting van wegen centraal staan. Daarnaast zijn diverse verkeersknelpunten binnen de gemeente aangepakt en verbeterd.
• Er is gewerkt aan de uitwerking van diverse woningbouw- en gebiedsontwikkelingen, waarbij mobiliteit en bereikbaarheid integraal zijn meegenomen.
• Vanuit Trendsportal is in regionaal verband ingezet op verkeersveiligheid in kernen en op gebiedsontsluitingen via onder meer de Doelgroepenaanpak Verkeersveiligheid en de Verkeersactieve School. Ook is gewerkt aan het verbeteren van de bereikbaarheid van kleinere kernen via initiatieven op het gebied van publieke mobiliteit en vervoersgelijkheid. Daarnaast is regionaal aandacht besteed aan logistiek en groot verkeer via onder andere het onderzoek naar truckparkings en de risicogericht-aanpak van groot verkeer door de bebouwde kom.

Naast deze concrete maatregelen zijn ook belangrijke voorbereidende stappen gezet voor de toekomst. Zo is gestart met de actualisatie van de huidige parkeernormen naar mobiliteitsnormen en is er een analyse uitgevoerd naar knelpunten rondom vracht- en landbouwverkeer in de kernen. Deze inzichten vormen een belangrijke basis voor vervolgstappen om de leefbaarheid en verkeersveiligheid verder te verbeteren.
Daarnaast wordt gewerkt aan de herinrichting van de voormalige N554. Fase 1 is gestart en leidt tot aanbesteding en uitvoering. Fase 2 zit in de studiefase waarbij het kruispunt met de Venrayseweg en aansluiting A73 een belangrijk onderdeel vormen. Doel is om de verkeersveiligheid, capaciteit en doorstroming te verbeteren met een toekomstbestendig plan.

Het afgelopen jaar zijn daarmee zowel concrete stappen gezet als belangrijke voorbereidingen getroffen voor de verdere uitvoering van het mobiliteitsbeleid in de komende jaren.