5. Toekomstbestendige en innovatieve economie

In 2025 hebben we gewerkt aan een sterke en toekomstbestendige economie, waarin de agrarische sector, onze centra, bedrijventerreinen en vrijetijdseconomie elkaar versterken. We deden dit in nauwe samenwerking met ondernemers, inwoners, regionale partners en het rijk. Terwijl landelijke en provinciale kaders uitbleven, hebben we lokaal wél stappen gezet om innovatie te stimuleren, overlast te verminderen, ruimte te bieden aan duurzame ontwikkeling en onze kernen aantrekkelijk te houden. Ook investeerden we in een gezonde balans tussen economische groei, leefbaarheid en landschap. Door als regio samen op te trekken, bouwen we aan een veerkrachtige economie die klaar is voor de toekomst.

De agrarische sector blijft belangrijk voor Horst aan de Maas.
In 2025 hebben we belangrijke stappen gezet richting een meer toekomstbestendige veehouderij, land- en tuinbouw en boom- en fruitteelt. Hiervoor is samengewerkt met partners uit de regio. En niet in de laatste plaats met ondernemers en inwoners. Als regio en gemeente verwachtten we in 2025 meer duidelijkheid en kaders van rijk en provincie. Die bleven echter uit waardoor zicht op toekomstperspectief enerzijds en concrete resultaten in emissiereductie van ammoniak, geur en fijnstof anderzijds, er niet kwam.
Er zijn echter wel een aantal belangrijke resultaten gehaald en mijlpalen bereikt:

• In de nieuwe omgevingsvisie is ruimte geboden aan de landbouwsector om door te kunnen ontwikkelen naar een toekomstbestendige landbouw. We maakten in de omgevingsvisie ook keuzes die moeten zorgen voor een gezond woon, -en leefklimaat in en nabij de kernen en natuurgebieden door respectievelijk kernrandzones en bufferzones op te nemen.
• We gaven, binnen onze mogelijkheden, ondernemers die de stap willen zetten naar een toekomstbestendige landbouw of veehouderij, de ruimte om proefprojecten op te zetten en te pionieren. We moedigde ze ook aan om te innoveren. Ook als wetgeving beperkend was voor hun ambities. Omdat duidelijke kaders, handelingsperspectief en keuzes van provincie en rijk uitbleven zijn nieuwe vormen van agrarische bedrijven wel wat achtergebleven bij onze hoop en verwachtingen.
• Het Uitvoeringsprogramma veehouderij werd in 2025 afgerond en geëvalueerd en een nieuw uitvoeringsprogramma veehouderij 2.0 door het college vastgesteld en de benodigde middelen in de begroting opgenomen. In mei 2025 is deze evaluatie en het Uitvoeringsprogramma 2.0 met de raad gedeeld.
• Binnen het project opkoopregelingen nemen 20 bedrijven definitief deel aan één van de regelingen, waarvan er op dit moment 14 in procedure zijn met toekomstgerichte plannen. De overige ondernemers beraden zich nog op hun toekomst. De gemaakte kosten voor dit project kunnen deels gedekt worden uit de decentrale uitkering die we hiervoor van het rijk krijgen. Het project is nog niet klaar en zal nog een aantal jaar doorlopen omdat het vaak langjarige trajecten zijn waarbinnen ondernemers keuzes moeten maken en procedures moeten doorlopen. Tot nog toe dekt de decentrale uitkering de kosten die we moeten maken voor het project opkoopregelingen.
• We hebben een start gemaakt met een verkenning en analyse van het beleid voor vrijkomende en stoppende agrarische bebouwing en bedrijven. Vanuit deze verkenning trekken we een conclusie over de noodzaak van actualisatie of uitbreiding van het bestaande beleid. In 2026 ronden we dit proces af.
• Daarnaast hebben we een start gemaakt met een aanpak voor de locaties waarbij te veel geur vrijkomt. Aan de hand van de aanpak werken we de komende jaren per locatie op maat aan een oplossing en geurreductie met een acceptabele situatie als doel. Dit is een uitwerking van het in 2024 vastgestelde geurbeleid en de geurverordening
• We deden vanuit de regio mee met de uitvoering van het Toekomstperspectief Tuinbouwketen Limburg+. In de komende jaren krijgt dit nog een vervolg.
• De Peel is een van de belangrijkste focusgebieden binnen het Limburgs Offensief Stikstof en NOVEX. Vanuit NOVEX werden voor het peelgebied € 150 miljoen gereserveerd voor maatregelen gericht op natuurherstel, hydrologie en stikstofreductie in de 250 meter zones rondom N2000-gebieden.
• De provincie is een aantal trajecten gestart om te werken aan een duurzame veehouderij door onder andere de "Praktijkaanpak emissiearme huisvesting" en de "Blijversaanpak". Inhoudelijk staan we achter deze trajecten en nemen we graag deel en in 2026 wordt duidelijk op welke manier Horst aan de Maas kan deelnemen.

Naar aanleiding van zorgen van ondernemers, vastgoedeigenaren en centrummanagement is in 2023 besloten om een detailhandelsvisie te maken. In de detailhandelsvisie bepalen we samen met ondernemers, centrummanagement en vastgoedeigenaren welke gebieden in onze gemeente geschikt zijn voor detailhandel en wat nodig is om onze centra levendig en aantrekkelijk te houden.
Hiertoe zijn in 2024 voorbereidende werkzaamheden uitgevoerd en is de detailhandelsvisie met diverse aanbevelingen voor het centrum van Horst en Sevenum in 2025 vastgesteld. Een analyse van het centrum van Horst en Sevenum is hiervoor als basis gebruikt.
Na het uitvoeren van deze analyse bleek dat het wenselijk was het vervolg breder op te pakken. Daarom is ervoor gekozen om niet alleen de visie af te ronden, maar om er een Bouwsteen Detailhandel en Horeca van te maken binnen het Omgevingsprogramma Economie. De uitwerking van deze bouwsteen wordt een toetsingskader voor initiatieven voor winkels en horeca in Horst, Sevenum en Grubbenvorst. In deze bouwsteen zal tevens een uitvoeringsplan opgenomen zijn. Dit zal in 2026 gereed zijn.

Bij een toekomstbestendige economie hoort dito beleid; beleid met aandacht voor de juiste balans tussen enerzijds het bieden van groeimogelijkheden voor ondernemers en anderzijds het beschermen van natuur, ons landschap, het klimaat en de leefbaarheid.  
Op sommige plekken staat die toekomstbestendigheid onder druk. Bijvoorbeeld bij de grootschalige gebiedsontwikkeling Greenport Venlo/Klavertje 4. De afgelopen jaren is veel grond verkocht aan grote logistieke bedrijven. Dit heeft geleid tot de bouw van veel ‘grote blokkendozen’. En veel van die ondernemers hebben arbeidsmigranten nodig om het werk uit te voeren. Dit heeft negatieve gevolgen voor ons landschap en de leefbaarheid in onze gemeente. We hebben aangegeven dat we dit niet meer willen.

Wat hebben we gedaan:

• We hebben een Ontwikkelkader klaver 7 opgesteld, waarin de uitgangspunten voor een omgevingsplan voor Klaver 7 zijn opgenomen. In 2026 wordt dit ontwikkelkader met de raad en de aandeelhouders van het Ontwikkelbedrijf Greenport Venlo besproken.
• Het ontwikkelbedrijf Greenport Venlo heeft een Afwegingskader regionale meerwaarde opgesteld, waarin is opgenomen welke functies passend zijn in klaver 7. Bedrijfsvestigingen worden getoetst op de thema’s Arbeidsmarkt & regionale verankering, Economie & logistieke processen, Verduurzaming & energietransitie en Ruimtelijke inpassing. De aandeelhouders moeten dit kader nog vaststellen.
• Dankzij de ontwikkeling van Klaver 7 ontstaat ‘schuifruimte’: ruimte om bedrijven die nu op een niet passende of ongewenste locatie liggen, te verplaatsen. Bedrijven moeten dit natuurlijk wel willen en kunnen. Als gemeente helpen we hen daarbij. Hiervoor werken we een plan uit als onderdeel van de bouwsteen Toekomstige bedrijventerreinen van het programma Economie.

Elk jaar bezoeken vele duizenden mensen uit binnen- en buitenland onze gemeente. Dat is goed voor ondernemers, voor de begroting van de gemeente én voor inwoners. Want ook zij kunnen genieten van al het moois dat onze gemeente te bieden heeft. Daarom hebben we ook in 2025 geïnvesteerd in onze vrijetijdseconomie en hebben we ondernemers ondersteund om onze gemeente (inter)nationaal op de kaart te zetten. Dat doen we lokaal en in regioverband.

Wat hebben we gedaan

• Een gedeelte van de toeristenbelasting en vermakelijkhedenretributie is ingezet om toeristisch-recreatieve initiatieven te subsidiëren. In 2025 zijn meer subsidies verstrekt dan in voorgaande jaren. Denk hierbij o.a. aan subsidies voor het Badlands festival, het Labyrinth, Limburg winterchallenge en het Petranpad naar streekpad.  
• De samenwerking tussen gemeente, toeristisch-recreatieve ondernemers en gerelateerde verenigingen/stichtingen is versterkt door de organisatie van netwerk- en informatiebijeenkomsten.
• Mountainbikeroute De Peelbergen is geopend en er is gestart met het inventariseren van een nieuwe mountainbikeroute rondom Swolgen/Lottum.
• In Regio Noord-Limburg is ingezet op regiomarketing. In 2025 is de merkstrategie ontwikkeld. Deze wordt in 2026 verder uitgebouwd.
• Een toeristisch magazine is uitgegeven, met daarin al het moois dat Horst aan de Maas heeft te bieden. Daarnaast zijn de voorbereidingen getroffen voor het ontwikkelen van een app, “een digitale gastheer”, die de bezoeker door de gemeente leidt. Deze wordt in 2026 gelanceerd.
• In Kasteelpark Ter Horst zijn concrete stappen gezet met behulp van het Uitvoeringsprogramma Kasteel Ter Horst.

Als gemeente werken we aan een betere woon- werk- en leefomgeving voor inwoners en ondernemers. Dat hebben we in 2025 samen met andere Noord-Limburgse gemeenten (de regio), Provincie Limburg en het rijk gedaan. Door onze krachten te bundelen, bereiken we meer.

Dit hebben we gedaan:

• Er is gewerkt aan de totstandkoming van een Gemeenschappelijke Regeling voor de samenwerking in Regio Noord-Limburg. Deze is per 1-1-2026 in werking getreden. Tegelijkertijd is er een concept-visie ontwikkeld met een toekomstbeeld voor de regio in 2045. Deze wordt in het 1e kwartaal 2026 aan de gemeenteraden voorgelegd. Vervolgens vertalen we de ambities in een uitvoeringsprogramma en bepalen we aan welke opgaven de regio de komende vier jaar gezamenlijk wil werken en welke opgaven lokaal kunnen worden opgepakt.
• In het convenant Regio Deal II zijn samen met het Rijk, de provincie, de Regio Noord-Limburg en externe partijen de volgende opgaven voor de regio bepaald:
  • kennis, onderzoek & duurzaam ondernemen;
  • talent ontwikkelen & behouden;
  • vitale gemeenschappen & positieve gezondheid;
  • veiligheid & ondermijning.

In 2025 zijn bijdragen toegekend voor een eerste projectenvelop gebaseerd op één van deze vier thema’s. In december 2025 zijn projecten ingediend voor de tweede projectenvelop. In het voorjaar 2026 zal hierover een besluit plaatsvinden.

• In 2025 hebben de regiogemeenten besloten een structurele bijdrage op te nemen in hun begroting voor Crossroads Limburg. Dit is een samenwerkingsverband tussen ondernemers, onderwijsinstellingen en overheden. Crossroads zet zich in voor een economisch gezonde regio, waar gezond ondernemen, gezond ontwikkelen en gezond leven centraal staan. Crossroads werkt aan een nieuw meerjarenprogramma. Ieder jaar evalueren we de meerwaarde en besluiten we of we de samenwerking verlengen.