3. Een natuurlijk & vitaal landelijk gebied

In 2025 hebben we gewerkt aan één samenhangende koers voor de fysieke leefomgeving, waarin we zowel de Omgevingswet als de grote transitieopgaven voor natuur, klimaat, water, energie en leefbaarheid met elkaar verbinden. Met de vaststelling van de omgevingsvisie, de start van omgevingsprogramma’s en de ontwikkeling van de eerste omgevingsplannen is een stevig fundament gelegd om gebiedsgericht en integraal te kunnen sturen. In samenwerking met inwoners, bedrijven en (gebieds)partners werken we toe naar een leefomgeving die toekomstbestendig, gezond en aantrekkelijk is voor mensen, natuur en economie. Deze brede en samenhangende aanpak helpt ons om complexe opgaven niet naast maar mét elkaar op te lossen.

Wat hebben we gedaan:

• In 2025 is de omgevingsvisie vastgesteld. We zijn gestart met de ontwikkeling van omgevingsprogramma’s, ter vervanging van de gehele set aan beleidsstukken voor de fysieke leefomgeving. De eerste bouwstenen en programma’s zijn voorbereid of al vastgesteld, het programma volkshuisvesting en de bouwsteen erfgoed. Hierbij zijn leerpunten verzameld over de werkwijze bij de ontwikkeling, ten behoeve van het format en voor de vereiste publicatie in de landelijke voorziening. Ook zijn de eerste afspraken gemaakt over de betrokkenheid van de raad bij de ontwikkeling van programma’s.
• Het ontwerp omgevingsplan voor de kern Meterik is opgesteld, de voorbereidingen voor Horst en vier andere kernen zijn gestart. Ook de voorbereiding van enkele thematische wijzigingen is gestart, net als de regelset voor het thema milieu, een nieuwe taak voor de gemeente. In 2025 is de transitie gemaakt van TAM-IMRO naar STOP-TPOD: de tijdelijke maatregel om plannen oude stijl te kunnen publiceren is beëindigd en we zijn voorbereid om wijzigingen omgevingsplan in de nieuwe stijl in behandeling te kunnen nemen. Inwoners, initiatiefnemers en raad zijn geïnformeerd over deze ontwikkeling.
• We evalueren continu de taken en capaciteitsontwikkeling die de Omgevingswet van ons vraagt. Met name het beheer van het omgevingsplan brengt enkele nieuwe taken en verantwoordelijkheden mee. Deze zijn in 2025 gespiegeld aan de bestaande formatie en functies. Om deze taken goed uit te kunnen voeren, hebben we ingezet op de training van medewerkers en zijn voor de begroting 2026 en verder twee FTE extra opgenomen. Hiermee bereiden we ons voor om uiterlijk in december 2031 een definitief omgevingsplan te hebben.

De grote urgente opgaves op het gebied van natuur- en biodiversiteitsherstel, klimaat, water, energie en leefbaarheid zijn niet nieuw. Het zijn complexe opgaves die tegelijkertijd spelen en elkaar beïnvloeden. Ze vragen om een integrale benadering die we in samenhang en op gebiedsniveau met elkaar moeten aanpakken. Ze hebben immers hun weerslag op alle sectoren en op alle gebieden. Vooral de agrarische sector (als grootste ruimte gebruiker) staat hierdoor voor een uitdagende opgave. Het vraagt om een gezamenlijke aanpak om te komen tot een nieuw toekomstbestendig perspectief voor alle sectoren.

Wat hebben we gedaan:

• We hebben de omgevingsvisie vastgesteld waarin we onze toekomstvisie hebben vastgelegd. Het geeft duidelijk koers aan hoe we omgaan met de verschillende samenhangende opgaves. Het biedt meer duidelijkheid waardoor we kunnen toewerken naar een toekomstbestendig perspectief voor de gehele fysieke buitenruimte.
• We werken steeds intensiever samen met NOVEX (Nationale Omgevingsvisie Extra). Binnen de Gedeelde Peel werken we intensief samen met gebiedspartners om invulling te geven aan de urgente opgaves en een toekomstbestendig perspectief voor verschillende sectoren. Binnen de NOVEX is de Gedeelde Peel aangewezen als impuls project en werken we nu toe naar de status als sleutelproject. Dit biedt ons meer ondersteuning vanuit de NOVEX.
• Binnen de Gedeelde Peel werken we mee aan het energielandschap Dorperpeel. Hiermee werken we aan een nieuw toekomstperspectief voor agrariërs én aan onze energieopgave.
• Om Nederland van het stikstofslot te krijgen werken provincies gezamenlijk aan een oplossing. De Provincie Limburg heeft het Limburgs Offensief Stikstof (LOS) opgesteld. De Gedeelde Peel is hierin opgenomen als focusgebied. Doel hiervan is om (voornamelijk) in de focusgebieden te werken aan natuurherstel om hiermee het stikstofslot te doorbreken en de vergunningverlening, en woningbouw weer vlot te trekken.
• We hebben het bestemmingsplan verbrede reikwijdte voor Toverland vastgesteld. Hierdoor heeft Toverland nieuwe ontwikkelmogelijkheden voor de toekomst.
• We hebben het bestemmingsplan voor Grandorse vastgesteld waardoor de ontwikkeling van de hippische zone verder kan.
• Voor de Grootte Molenbeek (tracé Meldersloseweg-Wittebrugweg) is in 2025 een Samenwerkings- en financieringsovereenkomst vastgesteld (uitvoeringsovereenkomst en start uitvoering eind 2026).
• Voor het project Vierwaarden (hoogwater veiligheid) is een voorkeursvariant vastgesteld. Dit betekent dat we de komende periode toe kunnen werken naar een daadwerkelijk ontwerp voor hoogwaterveiligheid en natuurontwikkeling.
• Voor het Kasteelpark werken we samen met stakeholders aan een zo breed mogelijk gedragen toekomstvisie waarbij we tegelijkertijd kansen verzilveren.